Burgerschapsvorming

De kerndoelen verplichten scholen tot actief burgerschap en de Inspectie van het Onderwijs controleert daarop. De Inspectie van het Onderwijs zegt daar op haar website het volgende over:

‘Scholen hebben de opdracht actief burgerschap en sociale integratie van leerlingen te bevorderen’.

Actief burgerschap verwijst naar de bereidheid en het vermogen deel uit te maken van een gemeenschap en daar een actieve bijdrage aan te leveren. Met sociale cohesie wordt de deelname van burgers (ongeacht hun etnische of culturele achtergrond) aan de samenleving bedoeld.

Er zijn veel manieren waarop scholen de opdracht tot bevordering van burgerschap en integratie kunnen invullen. Scholen moeten daarbij bijvoorbeeld rekening houden met de lokale omgeving, de samenstelling van de leerlingenpopulatie en de levensbeschouwelijke uitgangspunten van de school. De wettelijke opdracht regelt daarom niet hoe scholen burgerschap en integratie moeten bevorderen, maar wel of scholen dat doen.

De Inspectie van het Onderwijs ziet er op toe dat scholen invulling geven aan de taak bevordering burgerschap en integratie .

Sinds 1 februari 2008 worden o.a. onderstaande aandachtspunten uit het toezichtkader ‘Actief burgerschap en sociale integratie’ betrokken bij de beoordeling van de onderwijskwaliteit ter bevordering van burgerschap:

  1. De school heeft een visie op wijze waarop ze burgerschap en integratie wil bevorderen, geeft daar planmatig invulling aan en stelt doelen.
  2. De school verantwoordt de wijze waarop ze invulling geeft aan bevordering van burgerschap.
  3. Het onderwijs van de school is niet strijdig met basiswaarden en corrigeert uitlatingen van leerlingen indien nodig.
  4. De school heeft inzicht in mogelijke risico’s rond burgerschap onder leerlingen en speelt daar bij de invulling van het onderwijs indien nodig op in.

In het schoolplan wordt op alle aandachtspunten uitgebreid in gegaan. 

Visie en methode van onze school op het gebied van actief burgerschap

Onze school vindt actief burgerschap belangrijk, omdat we graag willen dat onze leerlingen betrokken burgers worden die een bijdrage kunnen en willen leveren aan een betere wereld. Actief burgerschap is ook wereldburgerschap. We geven actief burgerschap handen en voeten met verschillende activiteiten.

Het gaat erom dat de leerling zichzelf leert kennen, zichzelf leert zien als onderdeel van zijn omgeving. We kiezen daarbij voor een positieve benadering en verbindende thema’s, zoals sociale cohesie, economische verbondenheid, culturele diversiteit, duurzame ontwikkeling, mensenrechten en veiligheid. De nadruk ligt op je open stellen voor anderen, leren van elkaar en betrokken zijn. Wereldburgers stellen betrokkenheid als daad tegenover onverschilligheid. Ze komen in actie, leveren een positieve bijdrage aan de gemeenschap en ontwikkelen daardoor ook zichzelf.

Bij actief burgerschap hoort volgens onze school ervaringsgericht leren. Het leren van concrete ervaringen stimuleert en motiveert enorm. We kiezen voor ‘learning by doing’, het laten opdoen van concrete ervaringen door het deelnemen aan activiteiten in school of buiten de school.

Planmatige invulling actief burgerschap en sociale integratie

Actief burgerschap is onderdeel van de kerndoelen c.q. examenprogramma’s, onder andere bij de vakken mediawijsheid (kennismaking met de werking van de media, kritisch omgaan met de media, bescherming van de eigen identiteit en levenssfeer op internet), maatschappijleer (democratie beleven: de werking van onze parlementaire democratie/schaduwverkiezingen), biologie (seksuele geaardheid, gezondheid, milieu en duurzaamheid: omgaan met de eigen leefomgeving), aardrijkskunde (discriminatie, wereldhandel en immigratiepolitiek, geschiedenis (historisch besef), bij vrijwel alle vakken (eigen mening vormen, beargumenteren daarvan met respect voor de medemens) en in de mentorles (aandacht voor sociale vaardigheden). Verder geven we als school planmatig invulling aan actief burgerschap door dit als vast onderwerp op te nemen in het schoolplan. Daarin staan de leerdoelen vermeld op het gebied van actief burgerschap.

  1. jezelf kennen
  2. zien wat jou met anderen verbindt
  3. je open stellen voor en leren van anderen
  4. betrokkenheid
  5. een bijdrage leveren aan een betere wereld

We staan als school midden in de samenleving en hebben aan alle kanten en op allerlei manieren verbinding, met ouders, instellingen, bedrijven, gemeente… in de huidige situatie én in de toekomst.

Onze leerlingen worden voorbereid op beroepskeuze, maar ook op: Wie ben ik, wie wil ik zijn en wat wil ik betekenen in de samenleving? Hoe verhoud ik mij tot vraagstukken om mij heen? Welke waarden draag ik uit?

Verantwoording invulling die onze school geeft aan bevordering van actief burgerschap en sociale integratie

leerjaar activiteit
1
  • erfgoedspoor
  • duurzaamheidsproject: Fast Fashion
  • gastlessen Amnesty over mensenrechten
  • Schiedams LEFproject: over respect, pesten, homoseksualiteit e.d.
2
  • erfgoedspoor
  • duurzaamheidsproject: Fast Fashion
3
  • Day for Change: Microkrediet in ontwikkelingslanden mogelijk maken door in Nederland creatief  lesmateriaal aan te bieden. Jongeren ondernemen hier voor ondernemers daar.
4
  • veldwerkproject (omgaan met elkaar en aandacht voor mens & milieu + aandacht voor onderzoeksvaardigheden)
  • Module NLT: CO2
  • Werkweek Zeeland: invloed van de Deltawerken op milieu
5
  • I’ve got the power: tweedaags jongerencongres (meedenken over innovatieve oplossingen en ideeën rondom thema’s (gezondheid/geld/zorg/studie-en beroepskeuze). Vraagstukken vanuit de gemeente en het bedrijfsleven.
  • bezoek aan de rechtbank
  • bezoek aan de Tweede Kamer
6
schoolbreed
  • aanleren van basiswaarden: schoolregels, leerlingstatuut, internetprotocol
  • bewustwording diversiteit: o.a. onze schoolpopulatie
  • leerlingpanels: leerlingen kunnen deelnemen aan klankbordgroepen van hun eigen afdeling ter verbetering van het onderwijs c.q. de school
  • introductiedagen onderbouw: aandacht voor normen en waarden, groepsproces, groepsvorming, eigen grenzen leren kennen, kennismaking met elkaar en de omgeving
  • Wereldburgerdag
  • Dag van de duurzaamheid
  • Leerlingen helpen leerlingen (bijlessen)
  • Onder Ons (leerlingenvereniging)
  • project (gezonde)voeding: aandacht voor gerechten en werelden (biologie en afsluiting van het jaar)
  • Schrijfmarathon Amnesty

Mogelijke risico’s rond burgerschap onder leerlingen en de manier waarop we daarop inspelen

De school moet alert zijn op vormen van onverdraagzaamheid of radicalisering. Alle medewerkers krijgen een training aangeboden om hierop adequaat te reageren. Als school hebben we respect en verdraagzaamheid hoog in ons vaandel staan. Het is dus vanzelfsprekend dat we hieraan aandacht besteden.

Het is een risico dat leerlingen denken dat ze betrokkenheid alleen vorm kunnen geven door geld te geven. Betrokkenheid bij de ander die het moeilijk heeft is veel meer dan geld geven. Het mooie van de acties van Day for Change en Amnesty is dat het naast fondsenwerving gaat om bewustwording. Op een ervaringsgerichte manier leren leerlingen dat betrokkenheid meer inhoudt dan geld geven.

Eenmalig actie voeren is onvoldoende. Daarom zijn de leerdoelen voor burgerschap opgenomen in het schoolplan, laten we aspecten van (wereld)burgerschap regelmatig terugkomen in de lessen en doen we als school structureel aan de actie van Day for Change en de schrijfmarathon van Amnesty mee.